Estadistikal a Kaipapanan
Ti “nakaipapanan” ket kayatna a sawen a saan a mapasamak iti nalinteg a pilid, saan a “pudno” ken saan a “makaganansia”.
Ti pateg ti p a 0.05 ket kayatna a sawen a ti nalinteg a pilid ket mangpataud iti kastoy kadi-patas a padron iti maminsan iti duapulo. No kitaenyo ti duapulo a pilid, maysa ti lumasat gapu iti gasat laeng.
Ania ti pateg ti p
Ti probabilidadmatematikaProbabilidadTsansa ti maysa a resulta, manipud iti 0 agingga iti 1 wenno 0% agingga iti 100%. Maysa a numero: 1/37 = 2.70%.Basaen amin → a makita ti panagsina a saan a basbassit ngem ti nakita, no nalinteg ti pilid. Maysa daytoy a pannakaibaga maipapan iti datos iti maysa a pagarup, saan a maipapan iti pilid. Ti pateg ti plaboratorioPateg ti pTi probabilidad a makakita iti panagsina a kas kadakkel wenno dakdakkel ngem ti nakita no nalinteg koma ti pilid.Basaen amin → a 0.03 ket kunana: aramiden ti nalinteg a pilid daytoy iti 3% ti panawen. Saanna a kunaen: adda 97% a tsansa a nakillo ti pilid. Ti maikadua a pannakaibaga ket kasapulanna nga ammuen no kasano kakadawyan dagiti di-patas a pilidlaboratorioDi-patas a pilidPilid a dagiti pisikal a depektona ket mangpangato iti tsansa ti dadduma a bulsa iti nasurok ngem 1/37. Saan a masansan, ket maduktalan laeng babaen ti rinibu a narekord a tayyek.Basaen amin → iti damo, ket iti moderno a kasino, manmano unay dagitoy, isu a ti maymaysa a nakaipapanan a resulta ket ad-adda a gasat laeng ngem pudno a nasarakan.
Adu a panangiyasping
Tunggal pannubok nga aramidenyo iti nalinteg a pilid ket addaan 5% a tsansa a lumasat iti 5% a pagbeddengan. Subokanyo ti duapulo a pilid ket maysa ti lumasat. Subokanyo ti maysa a pilid iti duapulo a paset ti panawen ket maysa ti lumasat. Subokanyo ti maysa a sample babaen ti 37 a panaggrupo ti bulsaalikamenBulsaMaysa kadagiti 37 a nanumeruan a kompartimento iti rotor. Maawagan met iti slot, cup.Basaen amin →, innem a panaggrupo ti sektorpilidSektorAgtultuloy a paset ti pilid a bukel dagiti bulsa, a naiduma iti grupo iti plano ti lamisaan.Basaen amin → ken tallo a panaggrupo ti kolor ket adda lumasat. Ti agas ket ikeddeng ti pannubok sakbay a kitaen ti datos, aramiden iti maminsan, ken ipaneknek iti baro a datos. Ti panangsukimat a makasarak iti “nakillo” a pilid ket kadawyan a isu ti nangpataud iti resulta.
Kaipapanan ken kadakkel
Ti dakkel unay a sample ket mabalin a mangpabalin a nakaipapanan iti bassit unay a panagkillo. Ti bulsa a matamaan iti 1/36.5 imbes nga 1/37 ket pudno a pagkurangan a dumanon iti kaipapanan iti sumagmamano a milion a tayyek ket mapukawan latta iti kuarta iti bayadkuartaBayadTi isubli ti nangabak a pusta, maibaga a kas “X iti 1” a nainayon iti naisubli a pusta.Basaen amin → a 35 iti 1. Ti napateg para iti agay-ayam ket ti kadakkel ti epekto: adda kadi bulsa a matamaan iti 1/36 wenno nasaysayaat, ken iti kasano kadakkel? Ti chi-square ket mangibaga maipapan iti pilid; ti kaadu laeng ti tama ti mangibaga maipapan iti pusta.
Pannakabalin
Ti sabali a biddut ket ti saan a pannakaduktal iti panagkillo nga adda. Iti 1,000 a tayyek, ti bulsa iti 1/30 (dakkel unay a panagkillo) ket maduktal laeng iti agarup kagudua ti panawen iti 5% a pagbeddengan. Ti kadakkel ti sample, saan a ti kinasirib, ti mangsolusion iti daytoy. Ti panid maipapan iti kadakkel ti sample ti mangted kadagiti numero.
Praktikal nga estandar
Tapno makapainteres ti pannakaibaga ti panagkillo: pannubok a napili iti sakbay, p < 0.01 imbes nga 0.05, panangulit iti agsisina a sample nga agarup agpada ti kadakkelna, ken pattapatta a kaadu ti tama kadagiti maipangpangruna a bulsa nga 1/34 wenno nasaysayaat kalpasan ti panangulit. Dayta nga estandar ket nadanon iti sumagmamano laeng a daras iti pakasaritaan ti ay-ayam ket saan a pulos, no ti ipakita dagiti publiko a rekord, iti moderno a pilid a mataripato.
Dagiti Saludsod
Kadawyan manipud dekada 1920. Awan ti naiduma iti dayta; ti 0.01 ket nasaysayaat a pagbeddengan no adu a pilid ti sukimatenyo.
Nalabit saan a mangpataud kadagiti agpapada a resulta. Mabalin nga epekto ti diler, biddut iti panangisurat wenno parikut iti panangikabil iti datos. Ulitenyo.
Saan. Ibagana laeng a saan a husto ti panagwaras. Ti panangusig iti sektor ken ti kadakkel ti epekto ti mangibaga no sadino.
Naragsak a Matematika
Padasenyo pay nga umuna dagitoy. Nailemmeng ti tunggal solusion; lukatanyo no nakasaganakayon.
Iti maysa a naipadamag a pilid a doble seropilidSeroTi maymaysa a berde a bulsa a saan a saklawen ti aniaman a pusta a pantay ti bayad, dosena wenno kolum; ti nagtaudan ti bentaha ti kasino. Maawagan met iti maymaysa a sero, 0.Basaen amin →, rimmuar ti umuna a dosenapustaDosena1–12, 13–24 wenno 25–36, agbayad iti 2:1.Basaen amin → iti 742 a daras iti 3,000 a tayyek. Mano nga estandar a panagsinamatematikaEstandar a panagsinaSquare root ti barians; ti kadawyan a kaadayo ti maysa a resulta manipud iti mapadpadles a pateg.Basaen amin → iti baba ti promedio dayta, ken kasano kadalas nga aramiden dayta ti nalinteg a pilid?
Ipakita ti solusion
Sungbat Agarup 8.1 nga estandar a panagsina iti baba. Ti nalinteg a pilid ket aramidenna dayta iti agarup maminsan iti 3 × 10¹⁵ a padas, a kaipapananna ket saan a pulos. Ti sungbat a naipablaak a kadua ti saludsod ket 11.75; ti nagbanagan ti bilangmi ket 8.07.
Ti umuna a dosena ket addaan iti 12 kadagiti 38 a bulsaalikamenBulsaMaysa kadagiti 37 a nanumeruan a kompartimento iti rotor. Maawagan met iti slot, cup.Basaen amin →. Iti 3,000 a tayyek, agpromedio iti 3,000 × 12/38 = 947.4 a panagrummuar, nga addaan iti panagwaras a √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.
Ti 742 ket 205.4 iti baba ti promedio: 205.4/25.5 = 8.07 a panagwaras.
Ti nalinteg a pilid ket kurang iti tallo a panagwaras iti agarup maminsan iti 740 a padas; kurang iti walo a panagwaras, agarup maminsan iti 3 × 10¹⁵ (kurba a kampana, maysa a bangir). Ti panangibilang a ti agbasbasa ket nakaimaton iti kadakesan kadagiti tallo a dosena ket awan ti baliwanna a napateg. Ti kastoy a resulta ket mangibaga a ti pilid, wenno ti bilang, ket biddut. Iti pilid a maymaysa ti serona, ti isu met laeng a bilang ket 9.0 a panagwaras iti baba (promedio 973.0, panagwaras 25.6).
Pagkatawaan
Maysa iti duapulo a nalinteg a pilid ti “nakaipapanan”. Dayta ti kaipapanan ti numero.
Dagiti Taudan
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, saludsod maipapan iti ruleta.